Καρδιολογικά Νέα

Μία πολύ αξιόπιστη εξέταση ανίχνευσης ισχαιμίας μυοκαρδίου και εκτίμησης βαλβιδοπαθειών είναι πλέον γεγονός.

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στις δυτικές κοινωνίες. Η πρώιμη διάγνωση και αντιμετώπισή τους είναι πολύ σημαντική. Υπάρχουν διάφορες δια- γνωστικές μέθοδοι για το σκοπό αυτό. Μία από αυτές είναι η δυναμική ηχοκαρδιογραφία (stress echo).

Τι είναι το Stress Echo;

Είναι μια σχετικά καινούργια τεχνική, κατά την οποία ο ασθενής υποβάλλεται σε κόπωση και συγχρόνως παρακολουθείται με ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα. Αυτό γίνεται, ώστε να εντοπιστεί υπάρχουσα ισχαιμία, δηλαδή με απλά λόγια αν κάποια αρτηρία της καρδιάς έχει στένωση και δεν αρδεύει σωστά το μυοκάρδιο.

Πότε πρέπει να γίνεται αυτή η εξέταση;

Το stress echo γίνεται σε ασθενείς που προσέρχονται με άτυπο πόνο στο στήθος χωρίς ηλεκτροκαρδιογραφικές αλλαγές ή σε ασθενείς που έχουν πολλούς παράγοντες κινδύνου όπως κάπνισμα, αρτηριακή υπέρταση, θετικό κληρονομικό αναμνηστικό, σακχαρώδη διαβήτη, υπερλιπιδαιμία κ.λπ., για να αποκλείσουμε την ύπαρξη στεφανιαίας νόσου. Γίνεται ακόμη σε ασθενείς που ήδη έχουν διαγνωστεί με «καρδιά» και έχουν υποβληθεί σε «μπαλονάκι-στεντ» ή σε «μπάι-πας» (CABG), για να ελέγξουμε αν το αποτέλεσμα της επέμβασης είναι ικανοποιητικό.

Πού γίνεται το Stress Echo;

Γίνεται σε καλά οργανωμένα εργαστήρια υπερήχων (triplex καρδιάς) τα οποία λειτουργούν εντός κλινικών ή νοσοκομείων. Όπως κάθε εξέταση στην οποία προκαλούμε ισχαιμία για να δούμε πώς συμπεριφέρεται η καρδιά (π.χ. απλή δοκιμασία κοπώσεως ή σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου), το σωστό είναι να γίνεται με πλήρη νοσηλευτική υποστήριξη σε οργανωμένα κέντρα.

Ποια είναι η διαδικασία της εξέτασης;

Η εξέταση μπορεί να γίνει με απλή κόπωση (σε αυτή την περίπτωση ο εξεταζόμενος δεν παίρνει κανένα φάρμακο) ή, αν για κάποιο λόγο δεν είναι δυνατή η διενέργεια φυσικής κόπωσης (όπως π.χ. σε ανθρώπους με ορθοπεδικά προβλήματα), γίνεται φαρμακευτική κόπωση.
Σε αυτήν τη μορφή χορηγούμε στον ασθενή ένα φάρμακο που κάνει την καρδιά να συστέλλεται πιο γρήγορα και πιο δυνατά, εξομοιώνοντας με αυτόν τον τρόπο τη φυσική κόπωση. Παράλληλα παρακολουθούμε το καρδιογράφημα και παίρνουμε εικόνες με τον υπέρηχο καρδιάς. Όλες οι εικόνες αποθηκεύονται σε έναν ειδικό σταθμό εργασίας, από τον οποίο μπορούμε, μετά το πέρας της εξέτασης, να τις ανασύρουμε και να τις μελετήσουμε. Χάριν αυτής της τεχνολογικής εξέλιξης, μπορούμε να εφαρμόσουμε τεχνικές ανάλυσης που θα ήταν πολύ δύσκολο να γίνουν κατά τη στιγμή της διενέργειας της εξέτασης.

Σε ειδικές περιπτώσεις δεν κάνουμε κόπωση στον εξεταζόμενο, αλλά απλά χορηγούμε ένα φάρμακο το οποίο διαστέλλει τις αρτηρίες και μετράμε τη ροή απευθείας στο άπω τμήμα του στεφανιαίου αγγείου. Η εξέταση είναι ανώδυνη, μπορεί να επαναληφθεί και ο εξεταζόμενος ΔΕΝ παίρνει σκιαγραφικά ή ακτινοβολία με τη μορφή ραδιοϊσοτόπων.

Πότε και πόσο συχνά μπορεί να γίνει η εξέταση;

Το stress echo, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, δεν έχει ακτινοβολία, ούτε σκιαγραφικά. ΔΕΝ επιβαρύνει με κα- νένα τρόπο την υγεία του ασθενούς, και έτσι μπορεί να επαναλαμβάνεται όσο συχνά κρίνει ο θεράπων καρδιολόγος. Βέβαια, το πότε θα κάνει την εξέταση ο ιατρός, καθορίζεται από διεθνή πρωτόκολλα και τις κατευθυντήριες οδηγίες.

Γιατί ένας εξεταζόμενος να υποβληθεί σε stress echo και όχι σε απλή δοκιμασία κόπωσης;

Η διαγνωστική ακρίβεια του stress echo είναι πολύ υψηλότερη από αυτήν της απλής δοκιμασίας κόπωσης, ειδικά όταν πρόκειται για νόσο ενός αγγείου. Η απλή δοκιμασία κόπωσης που γίνεται στα διαγνωστικά κέντρα, εξετάζει την αντοχή του ασθενούς στην άσκηση, την άνοδο και την πτώση της αρτηριακής πίεσης και των σφυγμών, το ηλεκτροκαρδιογράφημα και αν αυτό αλλάζει κατά την κόπωση και την ύπαρξη αρρυθμιών. Η δυναμική ηχοκαρδιογραφική δοκιμασία ελέγχει όλα αυτά και επιπλέον τις μεταβολές στη συσπαστικότητα των διαφόρων τμημάτων της καρδιάς, ενώ συγχρόνως μετρά και τη μεταβολή των ενδοκαρδιακών πιέσεων. Όλες αυτές οι παράμετροι είναι πολύ σημαντικές για τη συνολική αξιολόγηση του ασθενούς. Επίσης, η εξέταση μπορεί να γίνει σε ανθρώπους που δεν μπορούν να κάνουν κόπωση, γιατί έχουν ορθοπεδικά προβλήματα και δύσπνοια.

ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ: ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΠΡΟΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ;

Βρισκόμαστε στην δεύτερη φάση περιορισμού των μετακινήσεων (καραντίνα) λόγω της έξαρσης της πανδημίας του covid-19. Οι περισσότεροι άνθρωποι και ειδικά οι ηλικιωμένοι βρίσκονται πολλούς μήνες σε κατ΄οίκον αυτοπεριορισμό, οι περισσότεροι από τον 3/2020 οπότε τέθηκε σε ισχύ το πρώτο απαγορευτικό.

Αλλά και όλοι οι υπόλοιποι παιδιά και νέοι ενήλικες πρέπει να μείνουν -για την περίοδο που διανύουμε- εσώκλειστοι. Τα γυμναστήρια και οι χώροι οργανωμένης άθλησης έχουν επίσημα κλείσει. Όλοι είμαστε μπροστά σε μια οθόνη, είτε για δουλειά, είτε για διασκέδαση, είτε για ενημέρωση.

Παράλληλα το αίσθημα φόβου και ανασφάλειας που μας διακατέχει για την υγεία μας, σε συνδυασμό με την σοβαρή δυσμενή οικονομική επίπτωση της πανδημίας, έχουν οδηγήσει σε μια γενική κατήφεια και κατάθλιψη.

Πρέπει να γυμναζόμαστε στο σπίτι;

Φυσικά και πρέπει!  Ολες οι πιο πάνω αναφερόμενες δυσμενείς επιπτώσεις μειώνονται ή και απαλοίφονται όταν αθλούμαστε συστηματικά.

Μπορεί να γίνει γυμναστική στο σπίτι;

Η γυμναστική στο σπίτι με οπτικοακουστικά μέσα και καθοδήγηση μέσω ίντερνετ (υπάρχουν διάφορες πλατφόρμες για αυτό) ή με την χρήση μηχανημάτων όπως το στατικό ποδήλατο ή ο κυλιόμενος τάπητας είναι εφικτή και επιθυμητή για όλους και ειδικά τους καρδιοπαθείς. Η ακινησία και η έλλειψη άσκησης για μακρύ χρονικό διάστημα όπως αυτό της καραντίνας, είναι επιβλαβείς για τον οργανισμό.

Μπορούν όλοι να γυμναστούν στο σπίτι;

Υπό συγκεκριμένες προυποθέσεις: οι άνθρωποι που μπορούσαν να συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες πριν τον περιορισμό στο σπίτι, μπορούν να γυμναστούν και στο σπίτι τους. Απαραίτητη προυπόθεση είναι (όπως και για την γυμναστική εκτός σπιτιού) να έχουν εξεταστεί και να έχουν πάρει την έγκριση του καρδιολόγου τους. Αν κάποιος δεν γυμναζόταν πριν την καραντίνα θα πρέπει να ξεκινά με ένα απλό περπάτημα σταδιακά αυξανόμενο και αυτό αφού πρώτα έχει επικοινωνήσει με τον γιατρό του και έχει πάρει την έγκρισή του. Γενικά πρέπει να υπάρχει προσοχή και να μην αρχίσουμε απερίσκεπτα τις υπερβολές γιατί ξαφνικά έχουμε περισσότερο χρόνο ή γιατί θέλουμε να αντιδράσουμε με κάποιον τρόπο στην ψυχολογική πίεση που δεχόμαστε αυτές τις μέρες.

Τι πρέπει να προσέχουμε ;

Άνθρωποι που γυμνάζονται τακτικά, έχουν εξεταστεί από καρδιολόγο και έχουν την απαραίτητη γνωμάτευση (η οποία ζητείται υποχρεωτικά από γυμναστήρια, κολυμβητήρια και αθλητικούς συλλόγους). Επειδή είναι κάτι που έχουν συνηθίσει να κάνουν, ξέρουν τι είδους γυμναστική να κάνουν και σε πιο επίπεδο φόρτισης να φθάνουν. Ο κίνδυνος είναι για τους αρχάριους: ακόμα και αν αποφασίσουν να υποβληθούν σε κάποιο χαμηλό επίπεδο άσκησης, καλό είναι πριν να συμβουλευτούν καρδιολόγο. Επίσης αν πάσχουν από ορθοπεδικά ή νευροχειρουργικά προβλήματα τότε οπωσδήποτε θα πρέπει να προηγηθεί εκτίμηση από αθλίατρο.

Έναρξη άσκησης τυφλά και χωρίς επίβλεψη από ειδικό (γυμναστή ή φυσιοθεραπευτή) μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμούς ή ανεπιθύμητα συμβάματα.

Άσκηση; Ναι λοιπόν με καθοδήγηση και αφού έχουμε πάρει έγκριση από τον γιατρό μας. Θα μας βοηθήσει Σωματικά και Ψυχικά!

Οι αναπνευστικές λοιμώξεις αποτελούν αιτία θανάτου σε ασθενείς που πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια. Πολλές από αυτές τις λοιμώξεις, μπορεί να προληφθούν από εμβόλια κατά της γρίππης και του πνευμονιόκοκκου.

Υπάρχει μια σημαντική αλληλεπικάλυψη μεταξύ των νοσηλειών για απορρύθμιση καρδιακής ανεπάρκειας και των νοσηλειών για λοιμώξεις αναπνευστικού. Υπάρχουν δεδομένα από μελέτες που υποστηρίζουν ότι πάνω από 50% της επιδείνωσης ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια, μπορούν να ξεκινήσουν από μια λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος, οδηγώντας τις αναπνευστικές λοιμώξεις στην πρώτη θέση των αιτιών νοσηλείας αυτών των ασθενών.

Από την άλλη μεριά έχει αποδειχτεί ότι η προσβολή από τον ιό της γρίππης έχει σαν αποτέλεσμα την άμεση καταστολή της λειτουργίας του μυοκαρδίου μέσω της δράσεως των φλεγμονωδών κυτταροκινών και την ενεργοποίηση του καταρράκτη της πήξης που μπορεί να οδηγήσει σε ρήξη της αθηρωματικής πλάκας.

Εχει δειχθεί από προηγούμενες μελέτες ότι ο εμβολιασμός κατά της γρίππης προφυλάσσει από μυοκαρδίτιδες, οξέα στεφανιαία σύνδρομα και νοσηλείες για καρδιακή ανεπάρκεια.

Ασθενείς που νοσηλεύονται για πνευμονία έχουν 4 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να πάθουν έμφραγμα, εγκεφαλικό ή άλλο οξύ καρδιαγγειακό επεισόδιο ακόμη και ένα μήνα μετά την έξοδο από το νοσοκομείο και το σημαντικότερο είναι ότι αυτός ο κίνδυνος μειώνεται σταδιακά αλλά δεν εξαφανίζεται: συνεχίζει να υπάρχει και παραμένει υψηλός για τα επόμενα 10 χρόνια!.

Το εμβόλιο της γρίππης έχει αποδειχτεί ότι μειώνει τον αιφνίδιο θάνατο και την καρδιαγγειακή θνησιμότητα. Τα δεδομένα για το εμβόλιο εναντίον του πνευμονιόκοκκου είναι περισσότερο ασαφή.

Ποιά εμβόλια πρέπει να γίνουν;

 Αυτήν την εποχή χορηγούνται τα εμβόλια της γρίππης και του πνευμονιόκοκκου.

Πότε πρέπει να γίνεται ο εμβολιασμός;

Ο προτεινόμενος χρόνος για το Βόρειο ημισφαίριο είναι τέλος Σεπτέμβρη εως μέσα Νοέμβρη. Αυτό είναι το χρονικό διάστημα που δίνει την καλύτερη προστασία και μάλιστα αν ο ασθενής εμβολιαστεί για πέντε χρόνια συνέχεια, φαίνεται ότι είναι ακόμα καλύτερα προστατευμένος σε σχέση με κάποιον που εμβολιάζεται πρώτη φορά.

Μπορεί να εμβολιαστεί αργότερα;

Βέβαια και μπορεί, αλλά ο καθυστερημένος (late) εμβολιασμός όπως ονομάζεται, δεν προσφέρει τόσο καλή προστασία όσο ο πρώιμος εμβολιασμός.

Ποιοί πρέπει να εμβολιάζονται;

Το Υπουργείο Υγείας έχει δώσει τα χαρακτηριστικά των ομάδων που πρέπει να εμβολιαστούν:

-Όλοι οι άνω των 60 ετών

-Ευπαθείς ομάδες όπως οι πάσχοντες από βαρειά καρδιακή ανεπάρκεια, καρκινοπαθείς, ασθενείς που είναι ανοσοκατασταλμένοι κλπ

-Άτομα τα οποία φροντίζουν ασθενείς που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες και τέλος

-Οι επαγγελματίες υγείας και άτομα τα οποία δουλεύουν σε δομές όπως γηροκομεία

Παρά τις γενικές και ειδικές συστάσεις του Υπουργείου Υγείας, η τελική εκτίμηση αφήνεται στον θεράποντα ιατρό .Γι’αυτόν τον λόγο οι ασθενείς θα πρέπει να συμβουλεύονται τον ιατρό τους.

Υπάρχουν περιπτώσεις που κάποιος δεν πρέπει να εμβολιαστεί;

Βέβαια υπάρχουν τέτοιες περιπτώσεις: Π.χ. δεν μπορεί να εμβολιαστεί κάποιος που νοσεί (που είναι άρρωστος δηλαδή) την χρονική στιγμή που θέλει να κάνει το εμβόλιο. Ο θεράπων ιατρός είναι το καταλληλότερο πρόσωπο για να σας δώσει τις σωστές οδηγίες.

Μπορούμε ή πρέπει να κάνουμε όλα τα εμβόλια μαζί;

Ο εμβολιασμός γίνεται με συγκεκριμένα πρωτόκολλα ασφαλείας. Τα εμβόλια μας προστατεύουν εφόσον χορηγηθούν στον κατάλληλο άνθρωπο, τον κατάλληλο χρόνο, με την σωστή σειρά! Ο τρόπος και ο χρόνος χορήγησης καθορίζεται απολύτως από τον ιατρό και είναι σύμφωνος με τα πρωτόκολλα που χρησιμοποιήθηκαν στις μελέτες των εμβολίων. Αυτές οι μελέτες που μπορούν να διαρκέσουν χρόνια ,γίνονται για αυτόν ακριβώς τον λόγο:  να ελέγξουν αποτελεσματικότητα και ασφάλεια των εμβολίων. Όταν δίνεται η άδεια χορήγησης του εμβολίου από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων μιας χώρας, αυτό χορηγείται σύμφωνα με το πρωτόκολλο της μελέτης του.

Τα εμβόλια ήταν από τα μεγαλύτερα ιατρικά επιτεύγματα! Εξαφάνισαν ασθένειες που αποδεκάτιζαν ολόκληρους πληθυσμούς.  Ένα εμβόλιο θα μας βοηθήσει και τώρα με την πανδημία του κορονοΐού. Πρέπει όμως να γίνονται πάντα, με την υπόδειξη του θεράποντος ιατρού ώστε να υπάρχει επάρκεια για όλους και να προστατεύονται αυτοί κυρίως που πρέπει να προστατευτούν : οι ευπαθείς ομάδες!

Οξύ Καρδιαγγειακό Σύνδρομο από COVID-19: Μια νέα νοσολογική οντότητα-Τι είναι και Πως αντιμετωπίζεται

Η πανδημία COVID-19 εξαπλώνεται ταχέως παγκοσμίως και οδηγεί σε σημαντική νοσηρότητα και θνητότητα. Αρκετοί από τους ασθενείς χρειάζεται να νοσηλευτούν σε νοσοκομείο και κάποιοι από αυτούς στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) λόγω της βαρύτητας της νόσησης από τον ιό (SARS COV 2).
Η προσβολή από τον ιό μπορεί να οδηγήσει σε συστηματικές και αναπνευστικές επιπλοκές αλλά και σε Οξύ Καρδιαγγειακό Σύνδρομο (ΟΚΣ-COV).

Τι είναι το ΟΚΣ στην νόσο COVID-19;

Αποτελεί την άμεση προσβολή του μυοκαρδίου με την μορφή της Μυοκαρδίτιδας, η οποία οδηγεί σε νέκρωση μυοκαρδιακών κυττάρων, μείωση της ικανότητας της καρδιάς ως αντλίας (δηλ της ικανότητάς της να προωθεί το αίμα προς το υπόλοιπο σώμα) αφού κάποια τμήματα του μυ της καρδιάς νεκρώνονται ή δυσλειτουργούν. Αυτό έχει σαν συνέπεια την γένεση δυνητικά θανατηφόρων αρρυθμιών, την εμφάνιση κλινικής καρδιακής ανεπάρκειας, υπότασης ή και κυκλοφορικής κατάρριψης (shock) του ασθενούς.

Πως εμφανίζεται στον ασθενή;

-Ο ασθενής μπορεί να νιώσει πόνο στο προκάρδιο ή πίσω από το στέρνο, όπως ακριβώς νιώθει κάποιος ο οποίος παθαίνει έμφραγμα λόγω απόφραξης μιας στεφανιαίας αρτηρίας.
-Επίσης μπορεί να νιώσει οξύ πόνο, ο οποίος επιδεινώνεται κατά την κατάκλιση λόγω οξείας περικαρδίτιδας (φλεγμονή του πετάλου του περικαρδίου και επακόλουθη συλλογή υγρού από προσβολή του ιού).
-Ο ασθενής μπορεί να νιώσει ακανόνιστους παλμούς ή να χάσει τις αισθήσεις του όταν εμφανίσει αρρυθμία (πχ κολπική μαρμαρυγή, κοιλιακή ταχυκαρδία  ή παύση της καρδιάς λόγω κολποκοιλιακού αποκλεισμού).
-Άλλο σύμπτωμα είναι η δύσπνοια ή τα οιδήματα που μπορεί να εμφανιστούν λόγω καρδιακής ανεπάρκειας. Όταν ο καρδιακός μυς προσβληθεί από τον ιό και νεκρωθούν τα μυοκαρδιακά κύτταρα, τα υγρά δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν στο σώμα και μένουν στον πνεύμονα και όπου υπάρχει βαρύτητα πχ στα πόδια.
-Επίσης μπορεί να εμφανιστεί έντονη κόπωση και καταβολή.
-Η τελευταία ομάδα συμπτωμάτων αφορά στις θρομβώσεις που μπορεί να προκαλέσει ο ιός SARS-COV 2. Ξέρουμε ότι η νόσος του COVID-19 μπορεί να προκαλέσει σε ποσοστό μεγαλύτερο των άλλων ιών αύξηση της θρομβωτικής διεργασίας στο ανθρώπινο σώμα και επακόλουθο έμφραγμα στα διάφορα αγγεία του σώματος (στους πνεύμονες, στην καρδιά, στον εγκέφαλο κλπ). Οι θρομβώσεις που προκαλούνται από την νόσο είναι ιδιαιτέρως σοβαρές και μπορούν να οδηγήσουν στον θάνατο του ασθενούς. Στα πρώτα στάδια της πανδημίας, όταν ακόμα μαθαίναμε την νόσο, αυτός ο κίνδυνος δεν είχε αναγνωριστεί και χάθηκαν ασθενείς εξαιτίας αυτού του γεγονότος.

Να σημαντικό να τονισθεί ότι οι πιο πάνω αναφερόμενες βλάβες που συνιστούν το “Οξύ καρδιαγγειακό Σύνδρομο του COVID-19” μπορεί να συμβούν ΚΑΙ σε άτομα υγιή δηλαδή άτομα ΧΩΡΙΣ ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου.
Η μυοκαρδιακή βλάβη συνιστά ανεξάρτητο παράγοντα θνητότητας σε ασθενείς που προσβάλλονται και νοσούν από τον ιό.

Ποιός είναι ο μηχανισμός μυοκαρδιακής βλάβης;

Ο τρόπος με τον οποίο ο ιός καταστρέφει το ίδιο το μυοκάρδιο ή διαταράσσει την λειτουργία του δεν είναι ακριβώς ξεκαθαρισμένος. Από τις νεκροτομικές μελέτες, τα βιοχημικά ευρήματα και την κλινική παρατήρηση κατά την νοσηλεία αυτών των ασθενών, προκύπτει ότι οι μηχανισμοί είναι περισσότεροι του ενός:

-άμεση βλάβη των μυοκαρδιακών κυττάρων
-βλαπτική δράση των κυτοκινών που εκλύονται κατά την φλεγμονώδη αντίδραση
-θρόμβωση μικρών και μεγάλων αγγείων της καρδιάς και του πνεύμονα (το αγγειακό δίκτυο του πνεύμονα συνδέεται άμεσα με την καρδιά)
-δυσλειτουργία λόγω εμφάνισης αρρυθμιών ή/και καρδιακής παύσης
-έκθεση του μυοκαρδίου σε χαμηλό κορεσμό οξυγόνου και βλάβη των κυττάρων του λόγω υποξαιμίας (η οποία είναι αποτέλεσμα της αναπνευστικής ανεπάρκειας που προκαλεί ο ιός)
-υποαιμάτωση της ίδιας της καρδιάς λόγω υπότασης (οι σοβαρές λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή πτώση της αρτηριακής πίεσης)
-και τέλος ύπαρξη προηγούμενης καρδιαγγειακής νόσου (πχ παλιό έμφραγμα μυοκαρδίου, καρδιακή ανεπάρκεια κλπ)

Πως αντιμετωπίζεται το ΟΚΣ-COV;

-Συνεχής κλινική παρακολούθηση ενδονοσοκομειακά
-Οπωσδήποτε σύνδεση με μόνιτορ για την παρακολούθηση του καρδιακού ρυθμού
-Συνεχής παρακολούθηση των μυοκαρδιακών ενζύμων και της καρδιακής λειτουργίας
-Εισαγωγή στην ΜΕΘ αν κριθεί αναγκαίο για την ζωή του ασθενούς
-Χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής σύμφωνα με τα τρέχοντα πρωτόκολλα θεραπείας του COVID-19

Η σημαντικότερη θεραπεία όμως στην ιατρική είναι η Πρόληψη ! Η προφύλαξη από τον ιό είναι η καλύτερη αντιμετώπιση!

Η νόσος είναι σοβαρή, εύκολα μεταδιδόμενη, δεν υπάρχει εμβόλιο και η θεραπεία της δεν έχει ακόμα πλήρως καθοριστεί αφού η προσβολή COVID-19 ακόμα είναι υπό μελέτη με ότι αυτό συνεπάγεται…..

Υψηλές θερμοκρασίες και καρδιαγγειακός κίνδυνος

Η μεταβολή της θερμοκρασίας περιβάλλοντος ήταν ιδιαιτέρως αισθητή τις τελευταίες μέρες. Μετά την καραντίνα και τον εγκλεισμό λόγω της πανδημίας και ενώ οι άνθρωποι ετοιμάστηκαν να εξέλθουν από τα σπίτια τους, ήρθε ο μίνι καύσωνας να μας δοκιμάσει.
Η απότομη αύξηση της θερμοκρασίας δεν έδωσε τον χρόνο για σταδιακό εγκλιματισμό. Με τον ίδιο τρόπο που τα καλοκαιρινά ρούχα βρίσκονταν ακόμα στις ντουλάπες και οι ρυθμιστικοί μηχανισμοί του οργανισμού δεν πρόλαβαν να ενεργοποιηθούν-προσαρμοστούν.
Ο εγκλιματισμός απαιτεί 7-14 μέρες έκθεσης σε υψηλές θερμοκρασίες.

Επηρεάζει τον οργανισμό η θερμοκρασία του περιβάλλοντος;

Φυσικά! Οι λειτουργίες του οργανισμού μας είναι προσαρμοσμένες σε σταθερό εύρος θερμοκρασιών. Αυτός είναι ο λόγος που το σώμα μας διαθέτει πληθώρα ρυθμιστικών μηχανισμών, ώστε να διατηρεί την θερμοκρασία του σταθερή. Πχ όταν κάνει ζέστη ιδρώνουμε και όταν κάνει κρύο τρέμουμε. Η εφίδρωση είναι μηχανισμός μείωσης της θερμοκρασίας ενώ ο τρόμος αύξησης της θερμοκρασίας του σώματος.
Όταν ο οργανισμός βρεθεί σε ακραίες συνθήκες ψύχους ή καύσωνα μπορεί αυτοί οι μηχανισμοί να μην επαρκούν.

Πως επηρεάζουν οι υψηλές θερμοκρασίες τις λειτουργίες του σώματός μας;

Οι υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος μπορούν να οδηγήσουν σε υπερθερμία, αφυδάτωση, ακόμη και πολυοργανική ανεπάρκεια. Στον καύσωνα του 1987 πέθαναν 2000 άτομα, δηλ παρουσιάστηκε 97% αύξηση της ημερήσιας θνητότητας. Αυτό συμβαίνει γιατί χάνουμε πολύ νερό (υγρά) από το σώμα μας, χάνονται ηλεκτρολύτες με αποτέλεσμα μιά απώλεια 10-20% του σωματικού βάρους (σε νερό) να οδηγεί σε καρδιακό επεισόδιο και πιθανά θάνατο.

Τι είναι η θερμοπληξία;
Παρατηρείται το καλοκαίρι σε άτομα που έχουν εκτεθεί για πολύ ώρα στον ήλιο, ηλικιωμένους που λαμβάνουν διουρητικά για την θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης και ανθρώπους που δεν προσλαμβάνουν νάτριο δηλ αλάτι. Εμφανίζεται με ζάλη, πονοκέφαλο, μυική αδυναμία, ίλιγγο, ναυτία, έμετο και ανορεξία. Μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια των αισθήσεων. Ο ασθενής πρέπει να αποσυρθεί σε σκιά και κατόπιν στο νοσοκομείο για να πάρει ενδοφλέβια υγρά και ηλεκτρολύτες.

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 41 βαθμών Κελσίου, το άτομο μπορεί να εμφανίσει σύγχυση, σπασμούς και κώμα! Οι ανάγκες σε νερό είναι τόσο αυξημένες που αν δεν αναπληρωθούν τα υγρά και οι ηλεκτρολύτες ο ασθενής μπορεί να καταλήξει.

Τι πρέπει να κάνουμε για να προστατευτούμε;

Ολοι πρέπει να αποφεύγουμε την έκθεση σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες και για παρατεταμένο διάστημα.
Ειδικότερα για τους ηλικιωμένους και αυτούς που παίρνουν φάρμακα για καρδιαγγειακά νοσήματα:

-ΕΠΙΣΚΕΦΤΕΙΤΕ τον γιατρό σας με την έναρξη του θέρους ώστε να σας τροποποιήσει την φαρμακευτική αγωγή (συνήθως μειώνουμε τις δόσεις των φαρμάκων, ειδικά τα διουρητικά και σε μερικές περιπτώσεις τα διακόπτουμε τελείως). Αυτό είναι απολύτως απαραίτητο να γίνετε. Αν πχ συνεχίσετε να παίρνετε τις ίδιες δόσεις αντιυπερτασικών, μπορεί η πίεση να πέσει πολύ χαμηλά, να ζαλιστείτε ή να λιποθυμήσετε και πέφτοντας να συμβούν ατυχήματα όπως εγκεφαλική αιμορραγία από χτύπημα στο κεφάλι (κρανίο) ή κάταγμα ισχίου. Από την εμπειρία μου αυτά είναι πολύ συχνά ατυχήματα με δυσάρεστες συνέπειες και μεγάλη ταλαιπωρία του ασθενούς και των οικείων του.

-ΜΗΝ βγαίνετε για περπάτημα, ψώνια κλπ τις μεσημεριανές ώρες. Προτιμείστε να βγείτε νωρίς το πρωι και αργά το απόγευμα. Στο μεταξύ μείνετε σε καλά αεριζόμενους χώρους και αν υπάρχει καύσωνας σε χώρο με κλιματιστικό.

-ΜΗΝ πηγαίνετε για μπάνιο στην θάλασσα το μεσημέρι. Προσοχή! Κάθε χρόνο έχουμε πνιγμούς εξαιτίας τέτοιων “παράτολμων” αποφάσεων από ηλικιωμένα άτομα και άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα. Μην κάθεστε για ηλιοθεραπεία τις πολύ ζεστές ώρες.

-ΜΗΝ πηγαίνετε μόνοι σας για μπάνιο στην θάλασσα και μην κολυμπάτε μακριά από την ακτή. Αν ζαλιστείτε λόγω πτώσης της πίεσης ή της ζέστης ΔΕΝ θα σας δεί κανένας για να σας βοηθήσει.

_Μην αθλείστε υπερβολικά. Η έντονη άσκηση προκαλεί περαιτέρω άνοδο της θερμοκρασίας και ανάγκη για εφίδρωση.

-Φροντίστε να ενυδατώνεστε τακτικά δηλ να πίνετε υγρά.

-Μην πίνετε μεγάλες ποσότητες αλκοόλ ή καφείνης γιατί οι ουσίες αυτές είναι διουρητικές και προκαλούν περαιτέρω αφυδάτωση του οργανισμού.

Γενικά πιείτε άφθονο νερό, φρούτα, όχι βαρειά φαγητά και μείνετε στην σκιά!

Καθώς τα κρούσματα με Covid-19 αυξάνονται μέρα με την μέρα παγκοσμίως, έχει ενσκύψει ιδιαίτερη ανησυχία μεταξύ των ασθενών που πάσχουν από καρδιαγγειακά νοσήματα και διαβήτη.
Από την έναρξη της επιδημίας στην επαρχία Wuhan της Κίνας αναφέρθηκαν από τους γιατρούς, αυξημένα επίπεδα τροπονίνης σε ασθενείς που ήταν νοσηλευόμενοι για λοίμωξη από τον SARS-COV 2 . Έτσι πιθανολογήθηκε μία αυξημένη επίπτωση μυοκαρδίτιδας σε αυτούς τους ασθενείς. Σε πρόσφατη ανακοίνωση του προέδρου της Κινεζικής Ένωσης Καρδιαγγειακών νοσημάτων κ. Junbo Ge, MD,FACC, αναφέρεται ότι μελέτες σε νεκροτομικό υλικό δεν έδειξαν απευθείας διήθηση του μυοκαρδίου από τον ιό. Αυτοί οι άνθρωποι είχαν αυξημένα επίπεδα και άλλων δεικτών φλεγμονής όπως η CRP, IL-6, CD4 και CD8. Η αύξηση όλων αυτών των δεικτών δείχνει μία ΟΞΕΙΑ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ, η οποία οδηγεί σε πολυοργανική ανεπάρκεια (δηλαδή μέσω της έντονης φλεγμονής καταστρέφονται πολλά όργανα όπως πνεύμονες, νεφρά, ήπαρ κλπ) και μεταξύ αυτών προσβάλλεται και το μυοκάρδιο. Πιστεύεται ότι μετά την πλήρη ανάρρωση ενός ασθενούς με COVID-19 δεν μένουν σημεία δυσλειτουργίας της καρδιάς.

COVID-19 και Αντιυπερτασική Αγωγή

Ολόκληρο θέμα και αναστάτωση στις επιστημονικές εταιρείες και στους απλούς πολίτες έχει προκαλέσει δημοσίευμα από την Κίνα που αναφέρει ότι ασθενείς πάσχοντες από αρτηριακή υπέρταση παρουσίασαν μεγαλύτερη θνησιμότητα σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό και υπαινίχθησαν (ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ Επίσημη Επιστημονική Απόδειξη) ότι για αυτό υπεύθυνη ήταν η λήψη μιας κατηγορίας φαρμάκων που ονομάζονται ΑΜΕΑ (αναστολείς μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης) ή ARB (δηλ αναστολείς του υποδοχέα της αγγειοτενσίνης). Η θεωρία ξεκίνησε από την γνώση ότι ο ιός SARS-COV-2 “μπαίνει” στο σώμα συνδεόμενος με τους υποδοχείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ACE2). Έχει δειχθεί σε λίγες πειραματικές μελέτες σε ζώα ότι η λήψη φαρμάκων αυτής της κατηγορίας για αρτηριακή υπέρταση η/και καρδιακή ανεπάρκεια οδηγεί σε μία αύξηση του αριθμού των υποδοχέων ACE2 (upregulation). Παρόλα αυτά το γεγονός αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί ποτέ στον άνθρωπο, ούτε έχει αποδειχθεί ότι οι εκτιθέμενοι στον κορωνοϊό εμφανίζουν αυξημένη νοσηρότητα-θνητότητα επειδή λαμβάνουν αυτά τα φάρμακα!

Επιπλέον πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα προαναφερόμενα φάρμακα δρουν ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΑ στην ίνωση των πνευμόνων μετά από λοίμωξη από άλλους ιούς και υπάρχει η εικασία ότι αντιστοίχως προστατεύουν από την πνευμονική βλάβη που προκαλεί ο κορωνοϊός.

Κρίθηκε λοιπόν αναγκαίο προς αποφυγή διάδοσης στρεβλών ειδήσεων και σύγχυσης τόσο του ιατρικού πληθυσμού όσον και των απλών πολιτών να υπάρξει επίσημη ανακοίνωση από τις διεθνείς καρδιολογικές εταιρείες. Πρώτη η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία εξέδωσε “positon paper” επί του θέματος στις 13/03/2020 και ακολούθησε η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία στις 18/03/2020. Σαφώς αναφέρεται και από τις δύο επιστημονικές εταιρείες που αντιπροσωπεύουν ότι πιο επίσημο και έγκυρο στην καρδιολογία ότι: ΔΕΝ σταματάμε την φαρμακευτική αγωγή με ΑΜΕΑ ή ARB στους ασθενείς, καθώς αυτά τα φάρμακα με τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα, μόνο ΩΦΕΛΕΙΑ έχουν δείξει. Φυσικά η έρευνα συνεχίζεται με εντατικούς ρυθμούς και για ότι νεότερο προκύψει θα ενημερωθούμε άμεσα!

Τελειώνοντας και γνωρίζοντας ότι οι ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου συνιστώ ότι όλοι οι ειδικοί: Μείνετε σπίτι, μην δέχεστε επισκέψεις και μην πηγαίνετε επισκέψεις. Μην τρέχετε με το παραμικρό στο σούπερ μάρκετ. Μην πηγαίνετε σε ιατρεία ή νοσοκομεία για προγραμματισμένες εξετάσεις ή για ήπια συμπτώματα. Η καλύτερη αντιμετώπιση της πανδημίας από σας είναι η απομόνωση και όχι ο πανικός. Ακολουθείται μόνο ότι λέγεται από επίσημους επιστημονικούς φορείς και όχι από ανέλεγκτες πηγές του διαδικτύου. Και εμείς που είμαστε ιατροί το ίδιο κάνουμε. Η προσωπική άποψη του καθενός ΔΕΝ μετρά στην επιστήμη. Υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες που ακολουθούνται από όλους και οι οποίοι στηρίζονται σε επίσημες μελέτες! Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να προχωρήσει το ανθρώπινο γένος παράλληλα με τα αρχέγονα πρότυπα άλλων μορφών ‘ζωής’ όπως οι ιοί!

Position Statement of the ESC Council on Hypertension on ACE-Inhibitors and Angiotensin Receptor Blockers

13 Mar 2020

HFSA/ACC/AHA Statement Addresses Concerns Re: Using RAAS Antagonists in COVID-19

Mar 17, 2020

Ξέρουμε ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες. Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν να διαγιγνώσκονται έγκαιρα ώστε να αντιμετωπίζονται σωστά.

Τι είναι το stress-echo;

Είναι μία σχετικά καινούργια τεχνική, κατά την οποία ο ασθενής υποβάλλεται σε κόπωση και συγχρόνως παρακολουθείται με ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα. Αυτό γίνεται ώστε να εντοπιστεί υπάρχουσα ισχαιμία δηλ με απλά λόγια αν κάποια αρτηρία της καρδιάς έχει στένωση και δεν αρδεύει σωστά το μυοκάρδιο.

Πότε πρέπει να γίνεται αυτή η εξέταση;

Το stress echo γίνεται σε ασθενείς που προσέρχονται με άτυπο πόνο στο στήθος χωρίς ηλεκτροκαρδιογραφικές αλλαγές ή σε ασθενείς που έχουν πολλούς παράγοντες κινδύνου όπως κάπνισμα, αρτηριακή υπέρταση, θετικό κληρονομικό αναμνηστικό, σακχαρώδη διαβήτη, υπερλιπιδαιμία κλπ  για να αποκλείσουμε την ύπαρξη στεφανιαίας νόσου. Γίνεται ακόμη σε ασθενείς που ήδη έχουν διαγνωστεί με “καρδιά” και έχουν υποβληθεί σε “μπαλονάκι-στέντ” ή σε “μπάι-πας” (CABG).

Που γίνεται το Stress Echo;

Γίνεται σε καλά οργανωμένα εργαστήρια υπερήχων (triplex καρδιάς) τα οποία λειτουργούν εντός κλινικών ή νοσοκομείων. Όπως κάθε εξέταση στην οποία προκαλούμε ΙΣΧΑΙΜΙΑ για να δούμε πως συμπεριφέρεται η καρδιά (πχ απλή Δοκιμασία Κοπώσεως ή Σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου) το σωστό είναι να γίνεται με πλήρη νοσηλευτική υποστήριξη.

Πως γίνεται η εξέταση;

Η εξέταση μπορεί να γίνει με απλή κόπωση (σε αυτή την περίπτωση ο εξεταζόμενος δεν παίρνει κανένα φάρμακο) ή αν για κάποιο λόγο δεν είναι δυνατή η διενέργεια φυσικής κόπωσης (όπως πχ σε ανθρώπους με ορθοπεδικά προβλήματα) γίνεται φαρμακευτική κόπωση. Σε αυτήν την μορφή χορηγούμε στον ασθενή ένα φάρμακο που κάνει την καρδιά να συστέλλεται πιο γρήγορα και πιο δυνατά εξομοιώνοντας με αυτόν τον τρόπο την φυσική κόπωση. Παράλληλα παρακολουθούμε το καρδιογράφημα και παίρνουμε εικόνες με τον υπέρηχο καρδιάς. Όλες οι εικόνες αποθηκεύονται σε έναν ειδικό σταθμό  εργασίας από τον οποίο μπορούμε, μετά το πέρας της εξέτασης να τις ανασύρουμε και να τις μελετήσουμε. Επίσης χάριν αυτής της τεχνολογικής εξέλιξης μπορούμε να εφαρμόσουμε τεχνικές ανάλυσης που θα ήταν πολύ δύσκολο να γίνουν κατά την στιγμή της διενέργειας της εξέτασης.
Σε ειδικές περιπτώσεις δεν κάνουμε κόπωση στον εξεταζόμενο αλλά απλά χορηγούμε ένα φάρμακο το οποίο διαστέλλει τις αρτηρίες και μετράμε την ροή κατευθείαν στο άπω τμήμα του στεφανιαίου αγγείου.
Η εξέταση είναι ανώδυνη, μπορεί να επαναληφθεί και ο εξεταζόμενος ΔΕΝ παίρνει σκιαγραφικά ή ακτινοβολία με την μορφή ραδιοισοτόπων.

Πόσο συχνά μπορεί να γίνει η εξέταση;

Το stress echo όπως αναφέρθηκε πιο πάνω δεν έχει ακτινοβολία, ούτε σκιαγραφικά, ΔΕΝ επιβαρύνει κατά κανένα τρόπο την υγεία του ασθενούς και έτσι μπορεί να επαναλαμβάνετε όσο συχνά κρίνει ο θεράπων καρδιολόγος. Βέβαια το πότε θα κάνει την εξέταση ο ιατρός καθορίζεται από διεθνή πρωτόκολλα και τις κατευθυντήριες οδηγίες.

Γιατί ένας εξεταζόμενος να υποβληθεί σε Δυναμική Ηχοκαρδιογραφία (stress echo) και όχι απλή Δοκιμασία Κόπωσης;

Η διαγνωστική ακρίβεια του stress echo είναι πολύ υψηλότερη από αυτήν της απλής Δοκιμασίας Κόπωσης, ειδικά όταν πρόκειται για νόσο ενός αγγείου. Η απλή Δοκιμασία Κόπωσης που γίνεται στα διαγνωστικά κέντρα εξετάζει την αντοχή του ασθενούς στην άσκηση, την άνοδο και την πτώση της αρτηριακής πίεσης και των σφυγμών, το ηλεκτροκαρδιογράφημα και αν αυτό αλλάζει κατα την κόπωση και την ύπαρξη αρρυθμιών. Η Δυναμική Ηχοκαρδιογραφική Δοκιμασία ελέγχει όλα αυτά και επιπλέον τις μεταβολές στην συσπαστικότητα των διαφόρων τμημάτων της καρδιάς, ενώ συγχρόνως μετρά και την μεταβολή των ενδοκαρδιακών πιέσεων . Όλοι αυτοί οι παράμετροι είναι πολύ σημαντικοί για την συνολική αξιολόγηση του ασθενούς.

Υπάρχουν άλλες εξετάσεις οι οποίες να έχουν την ίδια ή παρόμοια διαγνωστική ακρίβεια με το stress echo;

Βεβαίως υπάρχει το σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου και η αξονική στεφανιογραφία . Όμως στο σπινθηρογράφημα ο ασθενής λαμβάνει  ραδιοϊσότοπο που χορηγείται ενδοφλεβίως ενώ στην αξονική στεφανιογραφία  λαμβάνει ακτινοβολία και σκιαγραφικό. Φυσικά τα όρια ακτινοβολίας είναι εντός των επιτρεπτών τιμών από την παγκόσμια οργάνωση υγείας αλλά με την διενέργεια stress echo αποφεύγεται και η λήψη ραδιενέργειας και η χορήγηση σκιαγραφικού. Γιαυτό η μέθοδος είναι επαναλήψιμη.

Το stress echo λοιπόν είναι μία σχετικά καινούργια, εύκολα διαθέσιμη, επαναλήψιμη με υψηλή διαγνωστική ακρίβεια μέθοδος που μπορεί να εφαρμοστεί σχεδόν σε όλους τους ασθενείς για την διάγνωση και την αξιολόγηση της στεφανιαίας νόσου και των βαλβιδοπαθειών.

Παρά την πρόοδο της Ιατρικής και ειδικότερα της καρδιολογίας σε διαγνωστικό και θεραπευτικό επίπεδο, ο αριθμός των ασθενών που πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια αυξάνεται κάθε χρόνο.

Στα επόμενα χρόνια, οι νοσηλείες για καρδιακή ανεπάρκεια θα αφορούν τα περισσότερα περιστατικά εισαγωγών σε νοσοκομεία.

Αυτό συμβαίνει διότι οι νέες θεραπείες των νοσημάτων επιτρέπουν στους ασθενείς να ζήσουν περισσότερο. Πχ ένας ασθενής με έμφραγμα μυοκαρδίου θεραπεύεται με «μπαλονάκι» και φάρμακα. Ένας ασθενής που πάσχει από καρκίνο ζεί πολύ περισσότερο χάρη στα νέα χημειοθεραπευτικά/ανοσοτροποποιητικά φάρμακα.

Όμως τα καρδιαγγειακά νοσήματα (αποφραγμένες αρτηρίες/ έμφραγμα, προβλήματα στις βαλβίδες, αρρυθμίες), τα διάφορα φάρμακα που δίνουμε για την θεραπεία του καρκίνου, οι λοιμώξεις(όπως η γρίπη), ακόμα και το γήρας μπορεί να αποδυναμώσουν την καρδιά και ο ασθενής να εμφανίσει συμπτώματα καρδιακής ανεπάρκειας.

Τα συμπτώματα είναι «φούσκωμα-δύσπνοια» στην έντονη προσπάθεια, πρήξιμο στα πόδια ή ακόμα και απλή κόπωση που δεν μπορούμε να εξηγήσουμε.

Σε πιο προχωρημένα στάδια νιώθουμε έντονη κόπωση ή/και φούσκωμα-δύσπνοια όταν επιχειρούμε να κάνουμε πολύ απλά πράγματα, όπως πχ. να βαδίσουμε σε ίσιο έδαφος λίγα μέτρα. Υγρό μαζεύεται στούς πνεύμονες, στην κοιλιά και στα πόδια. Τότε η κατάσταση γίνεται σοβαρή και απαιτείται νοσηλεία στο νοσοκομείο για να χορηγηθούν φάρμακα από τη φλέβα.

Είναι πολύ σημαντικό να διαγνωστεί η καρδιακή ανεπάρκεια έγκαιρα, ώστε ο ασθενής να λάβει την κατάλληλη θεραπεία και να ζήσει περισσότερο. Αν κάποιος νιώθει δύσπνοια, εύκολη κόπωση ή αδικαιολόγητη κόπωση, βλέπει να πρήζονται τα πόδια του θα πρέπει να απευθύνεται στον καρδιολόγο. Ο γιατρός θα συστήσει τις απαραίτητες εξετάσεις. Αν διαγνωσθεί καρδιακή ανεπάρκεια, ο καρδιολόγος θα προτείνει την κατάλληλη θεραπεία επεμβατική ή φαρμακευτική.

Είναι πολύ σημαντικό ο ασθενής να εκπαιδευτεί ώστε να μπορεί να ρυθμίζει διάφορους παράγοντες που επηρεάζουν την νόσο του και την εξέλιξή της. Θα πρέπει να ζυγίζεται κάθε πρωί και να διατηρεί το βάρος του σταθερό. Να περπατά καθημερινά καθώς η άσκηση μακραίνει την ζωή και ενδυναμώνει την καρδιά. Ας μην ξεχνάμε ότι και η καρδιά είναι ένα μύς. Θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση άλατος και τροφών που είναι παστές όπως π.χ. οι ελιές. Αποφυγή καπνίσματος και αλκοόλ και καθημερινή μέτρηση αρτηριακής πίεσης και σφύξεων.

Αν δείτε λοιπόν «πρήξιμο» στα πόδια ή νιώσετε δύσπνοια όταν περπατάτε, αν πάρετε ανεξήγητα βάρος γρήγορα (από μέρα σε μέρα), αν κουράζεστε πολύ εύκολα ή αν το βράδυ χρειάζεστε περισσότερα μαξιλάρια να κοιμηθείτε σε σχέση με παλιότερα, δείτε τον καρδιολόγο σας άμεσα! Αυτός θα διαγνώσει αν πάσχετε από καρδιακή ανεπάρκεια και θα σας χορηγήσει την κατάλληλη θεραπεία.

Γράφει:

Η ΕΥΔΟΚΙΑ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ

Καρδιολόγος
Διδάκτωρ Παν/μίου Αθηνών
Διευθύντρια Β΄ Καρδιολογικής Κλινικής
Μetropolitan General

Καρδιακή ανεπάρκεια ονομάζουμε την κατάσταση εκείνη, κατά την οποία η καρδιά ανεπαρκεί ως αντλία. Η ανεπάρκεια μπορεί να οφείλεται σε αδυναμία της καρδιάς να δεχθεί το αίμα που επιστρέφει από το σώμα (λιγότερο ευένδοτα τοιχώματα) ή σε αδυναμία του καρδιακού μυ να το εξωθήσει προς την περιφέρεια και να αρδεύσει τα υπόλοιπα όργανα του σώματος.

Τα συχνότερα συμπτώματα που εμφανίζουν οι ασθενείς που πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια είναι:

  • δύσπνοια, όταν π.χ. περπατούν στο δρόμο, ανεβαίνουν μια σκάλα ή ανηφόρα
  • οίδημα (πρήξιμο) στα σφυρά και στις γάμπες
  • χρόνια κόπωση και έλλειψη ενέργειας
  • αδυναμία να κοιμηθούν το βράδυ εξαιτίας «έλλειψης οξυγόνου» – δύσπνοιας
  • φούσκωμα της κοιλιάς και απώλεια της όρεξης
  • επίμονος βήχας
  • σύγχυση ή επηρεασμένη μνήμη

Οι ασθενείς συνήθως παραπονούνται ότι δεν μπορούν πλέον να φορέσουν τα παπούτσια τους ή δεν μπορούν να διασχίσουν μια διαδρομή που το προηγούμενο χρονικό διάστημα περπατούσαν εύκολα. Τη νύχτα, συνήθως, χρησιμοποιούν πάνω από ένα μαξιλάρι, ενώ σε πολύ προχωρημένες καταστάσεις είναι αδύνατο να ξαπλώσουν.

Η κλινική ταξινόμηση της καρδιακής ανεπάρκειας περιλαμβάνει 4 στάδια:

  • Στο 1ο στάδιο υπάρχει δομική καρδιακή βλάβη, αλλά ο ασθενής δεν εμφανίζει συμπτώματα.
  • Στο 2ο στάδιο ο ασθενής εμφανίζει συμπτώματα στην έντονη προσπάθεια, π.χ. όταν ανεβαίνει πάνω από έναν όροφο με τη σκάλα ή μία μεγάλη ανηφόρα.
  • Στο 3ο στάδιο ο ασθενής έχει συμπτώματα ακόμα και στη μικρή προσπάθεια, δηλαδή παρουσιάζει δύσπνοια βαδίζοντας στον ίσιο δρόμο, χρησιμοποιεί πάνω από ένα μαξιλάρι για να κοιμηθεί και αισθάνεται μονίμως κουρασμένος.
  • Στο 4ο στάδιο ο ασθενής έχει συμπτώματα ακόμα και στην ηρεμία, δηλαδή δεν μπορεί να εκτελέσει πολύ απλά πράγματα, όπως να ντυθεί μόνος του, να πάει στην τουαλέτα ή ακόμη και να σηκωθεί από το κρεβάτι και να καθίσει σε μια καρέκλα.

Η καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες, οι συχνότερες των οποίων είναι: η στεφανιαία νόσος, δηλαδή στένωση των αρτηριών της καρδιάς με αποτέλεσμα την υποάρδευση του μυοκαρδίου, διάφορες εμμένουσες ταχυκαρδίες, γενετικές παθήσεις (π.χ. μυοκαρδιοπάθειες), βλάβη της καρδιάς από κάποιον ιό (μυοκαρδίτιδες), βαλβιδοπάθειες ή παλαιότερες θεραπείες που έχουν χορηγηθεί για κάποια κακοήθεια (ΧΜΘ ή/και ακτινοβολίες), όπως στον καρκίνο μαστού, πνεύμονα, λεμφώματα, κ.λπ.

Είναι σημαντικό να διαγνωστεί η αιτία της καρδιακής ανεπάρκειας, ώστε να αντιμετωπιστεί έγκαιρα π.χ. αν είναι κάποια κλεισμένη αρτηρία να ανοιχθεί με μπαλονάκι (αγγειοπλαστική) ή αορτοστεφανιαία παράκαμψη, αν οφείλεται σε κάποια βαλβιδοπάθεια να αντικατασταθεί η βαλβίδα, κλπ.

Να σημειωθεί ότι η καρδιακή ανεπάρκεια είναι η πρώτη αιτία νοσηλειών στο σύγχρονο κόσμο και θα εξακολουθήσει (ο αριθμός των νοσηλειών) να αυξάνεται στα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με τις στατιστικές, οι νοσηλείες για απορρύθμιση της καρδιακής ανεπάρκειας διαρκούν από 8 έως 10 ημέρες, με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται πολύ ο ασθενής, αλλά και το σύστημα υγείας. Είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε ότι, όσο πιο συχνά μπαίνει ο ασθενής στο νοσοκομείο, τόσο αυξάνει η θνησιμότητα. Στα τελευταία στάδια της νόσου, το προσδόκιμο επιβίωσης είναι λίγοι μήνες. Η θνησιμότητα από την καρδιακή ανεπάρκεια είναι παρόμοια με τον καρκίνο του παγκρέατος και μεγαλύτερη από τον καρκίνο του πνεύμονα. Αυτός είναι ο λόγος που έχει πολύ μεγάλη σημασία η έγκαιρη διάγνωση και η θεραπεία της.

Είναι σημαντικό εάν παρατηρηθούν συμπτώματα όπως πρήξιμο των ποδιών, δύσπνοια στην προσπάθεια ή λαχάνιασμα, δυσκολία στην αναπνοή κατά την κατάκλιση, κ.ά., να απευθύνεστε στον καρδιολόγο σας. Αυτός θα διαπιστώσει εάν υπάρχουν σημεία καρδιακής ανεπάρκειας και θα χορηγήσει την κατάλληλη θεραπεία. Εκτός από τη φαρμακευτική αγωγή ή τις επεμβατικές μεθόδους που χρησιμοποιούμε για τη στεφανιαία νόσο (αγγειοπλαστική, bypass), υπάρχουν τα τελευταία χρόνια και άλλες μέθοδοι παρέμβασης, όπως είναι η τοποθέτηση βηματοδοτών επανασυγχρονισμού της καρδιάς, απινιδωτών ή ακόμα και συσκευών υποβοήθησης της αριστεράς κοιλίας (LVAD). Στο τελευταίο στάδιο της καρδιακής ανεπάρκειας, η ενδεικνυόμενη μέθοδος αντιμετώπισης είναι η μεταμόσχευση καρδιάς.

Είναι πολύ σημαντικό ο ασθενής να παρακολουθείται στενά, ώστε να μην φτάσει στο τελικό στάδιο. Πολύ σημαντική είναι η εκπαίδευση του ασθενούς, ώστε μόνος του να παρατηρεί στο σπίτι τυχόν επιδείνωση των συμπτωμάτων του και να ενημερώνει το γιατρό του.

Ο ασθενής πρέπει να προσέχει να μην τρώει αλάτι (άναλος δίαιτα) και να ζυγίζεται καθημερινά. Αύξηση του βάρους από τη μία μέρα στην άλλη πάνω από 500 γραμμάρια ή καθημερινή αύξηση βάρους, σημαίνει απορρύθμιση της καρδιακής ανεπάρκειας – κατακράτηση υγρών.

Ο ασθενής πρέπει να είναι σε θέση να υπολογίζει περίπου τα υγρά που παίρνει, να ακολουθεί πιστά τη θεραπευτική του αγωγή και τις συμβουλές του θεράποντος καρδιολόγου του. Εάν έχει μεγάλη δυσκολία στην αναπνοή, πόνο στο στήθος ή σύγχυση, θα πρέπει να επισκεφθεί το κοντινότερο νοσοκομείο ή κλινική άμεσα.

Είναι σημαντικό τα άτομα αυτά να εμβολιάζονται και να μην έρχονται σε επαφή με ανθρώπους που νοσούν (π.χ. μικρά παιδιά κατά την περίοδο έξαρσης των ιώσεων). Επίσης, θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί σε ακραίες θερμοκρασίες. Δεν θα πρέπει να βγαίνουν έξω όταν κάνει πολύ κρύο ή πολλή ζέστη. Ειδικά κατά την περίοδο του καλοκαιριού, παρατηρείται απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών (λόγω εφίδρωσης και αγγειοδιαστολής), πτώση της πίεσης (λόγω ζέστης) και πρέπει να γίνεται τροποποίηση των φαρμάκων, καθώς και της ποσότητας των υγρών που λαμβάνει ο ασθενής.

Γράφει:

Η ΕΥΔΟΚΙΑ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ MD, PHD

Καρδιολόγος
Διδάκτωρ Παν/μίου Αθηνών
Διευθύντρια Β΄ Καρδιολογικής Κλινικής
Μetropolitan General

Το καλοκαίρι είναι κατ’ εξοχήν περίοδος χαλάρωσης και διακοπών. Χαρακτηρίζεται από άνοδο της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος και κινητοποίηση των ρυθμιστικών μηχανισμών του οργανισμού. Στους υγιείς ανθρώπους αυτοί οι μηχανισμοί όπως π.χ. η εφίδρωση, λειτουργούν καλώς και ο οργανισμός ανέχεται τις ακραίες ανόδους της θερμοκρασίας, όπως στην περίοδο καύσωνα. Οι καρδιοπαθείς, όμως, είναι πολύ πιο ευάλωτοι, είτε λόγω ανεπάρκειας αυτών των ρυθμιστικών μηχανισμών είτε λόγω λήψης φαρμάκων, τα οποία εμποδίζουν την λειτουργία αυτών των μηχανισμών. Για παράδειγμα, η λήψη διουρητικών μπορεί να επιτείνει την αφυδάτωση που προκαλεί η ζέστη, η λήψη αντιυπερτασικών (φαρμάκων που «ρίχνουν» την αρτηριακή πίεση) μπορεί να προκαλέσει σοβαρά επεισόδια υπότασης ακόμα και λιποθυμίες λόγω αγγειοδιαστολής που προκαλείται από τις υψηλές θερμοκρασίες. Υπάρχουν φάρμακα όπως η αμιοδαρόνη (Angoron), τα οποία προκαλούν φωτοευαισθησία και δεν πρέπει οι ασθενείς που τα παίρνουν να εκτίθενται σε μεγάλη ηλιοφάνεια.

Θα παραθέσουμε, λοιπόν, κάποιες συμβουλές με σκοπό την ενημέρωση των καρδιοπαθών για την διασφάλιση της υγείας τους κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού:

  1. Καταρχάς, με την αλλαγή της θερμοκρασίας (ζέστη) ο ασθενής θα πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφτεί τον καρδιολόγο του ώστε να γίνει ρύθμιση της φαρμακευτικής του αγωγής (π.χ. μείωση ή διακοπή διουρητικών φαρμάκων) και να δοθούν εξατομικευμένες οδηγίες, ανάλογα με την πάθηση και την κατάσταση του ασθενούς.
  2. Αποφύγετε οπωσδήποτε την έκθεση στον ήλιο μεταξύ 12:00 και 16:00 μμ. Απαγορεύεται ακόμα και το απλό περπάτημα υπό έντονη ηλιοφάνεια. Τις ώρες αυτές ο καρδιοπαθής θα πρέπει να μένει υπό σκιάν και αν είναι δυνατόν σε κλιματιζόμενο χώρο.
  3. Αποφύγετε τα βαριά και πικάντικα φαγητά, καθώς και τις μεγάλες ποσότητες. Το καλοκαίρι πρέπει να προτιμούνται τα μικρά και συχνά γεύματα και η λήψη άφθονων υγρών (εκτός αν ο ασθενής πάσχει από καρδιακή ανεπάρκεια και ο γιατρός του τού έχει δώσει διαφορετικές οδηγίες). Η λήψη άλατος επίσης στους καρδιοπαθείς θα πρέπει να γίνεται με μέτρο και σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος γιατρού.
  4. Τρώτε λιτά κυρίως φρούτα, λαχανικά και να αποφεύγετε τα λιπαρά και τις επεξεργασμένες τροφές.
  5. Η λήψη αλκοόλ το καλοκαίρι μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση και περαιτέρω περιφερική αγγειοδιαστολή. Αυτός είναι ο λόγος που δεν συνιστάται η κατανάλωσή του.
  6. Αποφύγετε το κολύμπι αμέσως μετά το φαγητό (αφήστε να περάσουν 3-4 ώρες μετά το κυρίως γεύμα).
  7. Αποφύγετε να πηγαίνετε στη θάλασσα μόνοι και να κολυμπάτε στα βαθιά. Πολλές φορές τα φάρμακα που δίνουμε μπορεί να προκαλέσουν ζάλη ή/και παροδική απώλεια συνείδησης το καλοκαίρι, και αν αυτό συμβεί μέσα στη θάλασσα μπορεί να αποβεί μοιραίο.
  8. Φορέστε ελαφρά ρούχα ανοιχτού χρώματος.
  9. Αποφύγετε γενικά τις κοπιαστικές δραστηριότητες.
  10. Εάν είστε διακοπές και νιώσετε πόνο στο στήθος, δυσφορία, δύσπνοια, ζάλη πηγαίνετε στο κοντινότερο Νοσοκομείο ή Κέντρο Υγείας. Μην χάσετε χρόνο περιμένοντας να «περάσει» μόνο του.

Γράφει:

Η ΕΥΔΟΚΙΑ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ MD, PHD

Καρδιολόγος
Διδάκτωρ Παν/μίου Αθηνών
Διευθύντρια Β΄ Καρδιολογικής Κλινικής
Μetropolitan General